Videolar Linkler RSS Site Haritası
 
 
 
 
Untitled Document
» Konular / / Türklerde Çiçek Aşısı Uygulaması

Yazarlar
  Mehmet Seyfettin EROL
  Hacked By Er0iN || Yalnızlık sert gelir ...
  Alaeddin YALÇINKAYA
  Hacked By Er0iN || Yalnızlık sert gelir ...
  Elşan İZZETGİL
  Hacked By Er0iN || Yalnızlık sert gelir ...
  Ceren GÜRSELER
  Hacked By Er0iN || Yalnızlık sert gelir ...
  Musa KARADEMİR
  Hacked By Er0iN || Yalnızlık sert gelir ...
  İsmail CİNGÖZ
  Hacked By Er0iN || Yalnızlık sert gelir ...
Diger yazarlar »
  Eklenme Tarihi: 2015-12-28 17:23:16
Türklerde Çiçek Aşısı Uygulaması

Şu sıralarda yayınlanan bir dizi var: Muhteşem Yüzyıl, Kösem Sultan. Kösem Sultan, 14. Osmanlı Padişahı I. Ahmed’in (1590-1617) cariyelerinden. Bu yazıda Kösem Sultan’dan veya diziden bahsetmeyeceğim. Dizide yer alan ilginç bulduğum bir ayrıntıyı ele alacağım.

I. Ahmed çiçek hastalığına tutulur ve Kösem Sultan bir şifacıya gider ve şifacı ona bir büyülü bir ilaç verir. Şifacının verdiği bu ilaç, ceviz kabuğu içinde yer alan ve gerçekte çiçek hastalığına yakalanmış bir kişinin deri parçalarıdır. Şifacı bu deri parçası üzerine Kösem Sultan’ın kanını da akıtır ve verir. Bu ilacı Kösem Sultan, I. Ahmed’in kanına akıtır. Aslında bu uygulama bir çiçek aşısı yöntemidir.

Kimi kaynaklara göre çiçek aşısına ilişkin ilk uygulamalar 1000 yıl önce Çinliler tarafından biliniyordu. Bazı kaynaklara göre ise eski Türkler bu uygulamayı çok daha önce biliyor ve uyguluyorlardı. Uygur Türkleri zamanında yazılmış bazı tıp kitaplarında kızamık ve çiçek hastalığına ilişkin bilgiler bulunmaktadır. Bu uygulama daha sonra Anadolu’ya gelen Türkler tarafından çiçek salgını görüldüğünde uygulanmıştır. Cevdet Paşa’nın kayıtlarında da çiçek aşının Anadolu Yörükleri arasında uygulandığı yazılıdır. Fakat Türklerde çiçek aşısının hangi tarihlerde uygulandığını kesin olarak bilmiyoruz.

Ortaçağ hekimlerinden Razi ve İbn Sina’nın kitaplarında da çiçek hastalığına ilişkin bazı bilgiler vardır. Razi’nin (865-925) el-Cudari ve’l-Hasbah adlı eseri çiçek hastalığına ilişkindir ve burada Razi, çiçek ve kızamığı ayrı hastalıklar olarak tanımlamıştır. İbn Sina’nın (980-1037) kaleme almış olduğu Kanun adlı eserinin 34. bölümü ülserler, çiçek ve kızamığa dairdir.

17. yüzyıldan kalma bazı kayıtlar Osmanlılarda çiçek aşısı tatbikatının olağan bir durum olduğunu göstermektedir. Hatta bazı kayıtlarda “aşımacızade” lakaplı kişilere rastlanmaktadır.

18. yüzyılda ise, “variolisation” denilen yani çiçekli bir adamdan alınan cerahatle yapılan çiçek aşısına (telkîh-i cüderi) ilişkin bilgiler, İstanbul'a 1716 tarihinde elçi olarak atanan E. Wortley Montagu’nün zevcesi Lady Mary Wortley Montagu (1690-1762) tarafından yazılan mektuplarda geçmektedir. Lady Montagu bu mektuplardan birinde çiçek aşısının Türkiye’de pek eskiden beri uygulandığını hatta, kendisinin tören ve eğlencelerle yapılan böyle bir “aşı âleminde” hazır bulunduğunu ve aşının faydalarını bildirmiştir.

Bu yöntem genellikle şöyleydi: Hafif çiçek çıkarmış bir hastanın irini alınıp bir ceviz kabuğuna konur ve saklanırdı. Genellikle Mayıs ayında gülsuyu ile sulandırılan bu madde çocuğun kolu çizilip damlatılırdı. Mikrop böylece çocuğa geçer ve vücutta dağınık 10 – 15 çiçek çıbanı çıkar fakat hastalık hafif geçirilirdi.

Modern çiçek aşısı ineklerden alınan cerahatle yapılmaktadır. İneklerden alınan çiçek aşısının (vaccination) Türkiye’de eskiden beri uygulandığına dair bir bilgi mevcut değildir. Bilindiği gibi bu tarz aşı, yani bugünkü çiçek aşısı, Edward Jenner tarafından İngiltere’de 1796 tarihinde keşfedilmiştir. Jenner bu yöntemi,  1798 yılında yayınladığı Inguify into the Causes and Effects of the Varioiae vaccinae adlı eseriyle dünyaya bildirilmiştir.

Kaynaklar

  1. Adnan Adıvar, Osmanlı Türklerinde İlim, Remzi Kitapevi, 4. Baskı, İstanbul 1982.

Esin Kâhya, Onsekizinci Yüzyılda Tabii Bilimler, Ankara 1982.

Haldun Eroğlu, Güven Dinç, Fatma Şimşek, “Osmanlı İmparatorluğunda Telkîh-i Cüderî (Çiçek Aşısı)”, Millî Folklor, 2014, Yıl 26, Sayı 101, s. 193-208.

İbrahim Ceylan, Türklerde Cerrahinin Gelişimi, Ankara 2012.

 

Prof. Dr. Yavuz Unat

 

 
  "Apocalyptic (kıyametçi) Terörizm ve Aum Shinrinkyo"   2012-04-16
  "Dünya Gıda Güvenliği Zirvesi: 1 Milyar İnsan Açlıkla Mücadele Ediyor!"   2012-03-23
  "Dünya Gıda Güvenliği Zirvesi (II):Türkiye'nin Açlıkla Mücadele Konusundaki Yaklaşımları"   18.11.2009
  "Putin’in “Avrasya Birliği” Bildirisinin Ukrayna Parlamentosunda Tartışılıyor Olmasının Düşündürdükleri"   12.11.2011
  "Başlarken"...   2012-04-15 21:47:16
  "Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü: güvenlik arayışı ve yeni tehditleri önleme misyonu (1)"   18.08.2011
  "Ermenistan Açılımı ve Geleceği: Başkan Obama 24 Nisan'da Sözde Soykırım Sözünü Kullanacak Mı?   2012-04-07
  Aliyev Yönetimi Nere(ler)de Yanlış Yapıyor?   2012-02-03
  "Yükselen Güç" Çin'in Türkiye Hesapları...   2012-02-23
  Batı'nın Soykırım Siyasetindeki Sırıtan Yüzü: "Hocalı"...   2012-02-28
 
Ana Sayfa Hakkımızda Haberler Analizler Röportajlar Projeler Duyurular Raporlar Makaleler Yasal Uyarı İletişim
  Soft&Design N.ROGLU