Videolar Linkler RSS Site Haritası
 
 
 
 
Untitled Document
» Analizler / Asya/ ABD ve Çin İlişkilerini Thucydides Yaklaşımı Işığında Okumak

Yazarlar
  Mehmet Seyfettin EROL
  Hacked By Er0iN || Yalnızlık sert gelir ...
  Alaeddin YALÇINKAYA
  Hacked By Er0iN || Yalnızlık sert gelir ...
  Elşan İZZETGİL
  Hacked By Er0iN || Yalnızlık sert gelir ...
  Ceren GÜRSELER
  Hacked By Er0iN || Yalnızlık sert gelir ...
  Musa KARADEMİR
  Hacked By Er0iN || Yalnızlık sert gelir ...
  İsmail CİNGÖZ
  Hacked By Er0iN || Yalnızlık sert gelir ...
Diger yazarlar »
  Eklenme Tarihi: 2015-11-06 10:19:42
ABD ve Çin İlişkilerini Thucydides Yaklaşımı Işığında Okumak

Thucydides, Peloponez Savaşı (The Peleponnesian War) adlı eserinde Atina’nın sürekli güçlenmesini kendisine bir tehdit olarak algılayan Sparta’nın güçlenmeye başlamasının ve Atina’nın da karşılık vermesinin sonuç olarak savaşı kaçınılmaz kıldığını vurgulamıştır [1]. Yeni bir güç ortaya çıktığında mevcut eski gücün çatışmaları önlemek için boyun eğmemesi, güç dengelerinde değişikliğe ve bu değişiklik savaş sonucu ile karşılaşılmasına neden olmuştur. Thucydides’in savaş hakkındaki fikirleri çerçevesinde son 500 yılda 16 çatışmanın 12'sinde savaş sonucuyla karşılaşılmıştır [2]. Atina’nın ve Sparta’nın, Çin’e ve ABD’ye benzetilmeleri ABD ile Çin ilişkilerinde yaşanan veya yaşanması muhtemel bir çatışmanın savaş sonucunu doğurup doğurmayacağı ihtimalinin sorgulanmasına neden olmuştur. Bu sorgulama, ABD ile Çin arasındaki ilişkilerin hassasiyetini ön plana çıkarmıştır. Çin’in ABD’yi Asya Pasifik’ten çıkarması ve ABD’nin Çin’in Asya’da yükselmesini engellemesi ihtimallerinin iki taraf arasında gerginliğe neden olması, Thucydides yaklaşımının ABD ve Çin ilişkilerinde yanlış anlamalardan ve eksik bilgilerden dolayı tehlikeler yaratacağı gerçeğini ortaya koymaktadır. Her iki ülkenin birbirinden tehdit algılamadığını iddia etmesi, her iki tarafında herhangi bir çatışmada zarar görmesi ihtimalinden kaynaklanmaktadır.

 1979 yılında ABD’yi ilk resmi ziyaretinde Deng Xiaoping SSCB’den gelebilmesi muhtemel tehditleri bertaraf etmeyi ve Çin’in ulusal ekonomik refahını gerçekleştirmeyi amaçlamıştır. Bu ziyaret ile ikili ilişkilerde radikal değişiklikler olmuştur. Bu radikal değişikliklere rağmen; Rusya ve Çin, ABD ve Çin ilişkilerine mukayese ile daha fazla ortak çıkarlar paylaşmaya devam etmiştir. Son dönemlerde Çin, ABD ile yeni tip büyük güç ilişkilerini gündeme almıştır. ABD Başkanı Barack Obama'nın daveti üzerine 22 ile 26 Eylül tarihleri arasında resmi bir ziyarette bulunan Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, ilişkilerin yeni tip büyük güç ilişkileri olarak tanımlanması gerektiğini her yüksek düzeyli ABD- Çin toplantılarında gündeme getirdiği gibi yeniden vurgulamıştır [3]. Yeni tip büyük güç ilişkileri önerisi ile amaçlanan kazan-kazan işbirliğini cesaretlendirerek çatışmalardan kaçınmak ve ulusal çıkarlara saygı duymak olmuştur. Çin, bu öneri sayesinde ABD ile beraber büyük güç olmayı ve eşit düzeye erişmeyi hedeflemiştir. Bu önerinin kabulü ile uluslararası sistemde Asya Pasifik’te Çin’in rakipsiz bir güç olmasının ve ABD’nin süper güç olmasının sona ermesinin Thucydides yaklaşımının gerçekleşmesine neden olacağı gerekçesiyle ABD bu öneriden ısrarla uzak durmaktadır.

ABD ile Çin arasında ticari odaklı başlayan ilişkiler ekonomik işbirliği anlamında hızla gelişme göstermiştir. Asya Pasifik bölgesinde yaşanan nüfuz kurma mücadelesi, özellikle Çin’in Güney Çin Denizinde yapay ada inşa etme, son dönemde de ABD hükümetine karşı gerçekleştirilen siber saldırılarda Çin’e yöneltilen suçlamalar ilişkilerde işbirliğinin yanında çıkarların çatışmasından kaynaklı rekabeti de gündeme taşımıştır. Xi Jinping, konuşmasında, “Şeftaliler ve erikler konuşmaz, ama yol onların altında oluşur.” deyimiyle her iki ülkenin farklılıklarına rağmen ortak bir zemini bulabileceğinden bahsetmiştir [4]. İki ülke arasında ortak bir zemin oluşturma amacıyla Çin niyetlerini House of Cards dizisinden ve Ernest Hemingway’in Yaşlı Adam ve Deniz kitabından Amerikan kültürünü içeren unsurlara başvurarak anlatmayı uygun bulmuştur  [4]. Bu ziyaret sırasında siber saldırılar ile ilgili iki tarafın anlaşması, siber suçlarla mücadele açısından önemli bir çerçeveyi oluşturmuştur [5]. Çin’in ABD ile siber suçlarla ortak mücadelenin gerekliliği mesajını vermesi ilişkilerin daha fazla bu konudan etkilenmesinin önlenmesi isteğinden kaynaklanmaktadır. Unutulmamalıdır ki; bu anlaşma sadece önemli bir adımdır, tarafların ortak mücadelenin kararlılıkla ve şüpheleri gidererek devamı aracılığıyla siber güvenlikte işbirliği sağlanabilecektir.

ABD ile Çin arasında olası mücadele alanı Güney Çin Denizi olacak görünmektedir. ABD’nin Güney Çin Denizi ile ilgili gündeminde Çin’in yapay adalar inşa etmesini ve bu adalarda askeri olanaklarını arttırmasını durdurması yer almaktadır. ABD’nin Güney Çin Denizinde Çin’e uygulayacağı baskılara Çin’in sessiz kalmasını beklemek yanlış olacaktır. Bunun yanında iki taraf arasındaki ilişkiler dönemini sahip olunan dinamiklerden ve uluslararası konjonktürden dolayı yeni soğuk savaş dönemi olarak tanımlamak mümkün görünmemektedir. İki tarafın ilişkilere nasıl baktığı ilişkilerde tanımlayacakları yeni model üzerinden gerginlik ve çatışma konularını gidermeyi amaçlamaları ile anlaşılabilecektir. İlişkilerin rekabet yerine işbirliğini barındırmasıyla Thucydides yaklaşımı gerçekleşmeyecektir. Kazan-kazan işbirliği ABD ile Çin ilişkilerinin bağlayıcı unsuru olacaktır.

Dr. Özlem Zerrin Keyvan

[1]Thucydides, The Peloponnesian War, Martin Hammond (çev.), Oxford World’s Classics,Oxford University Press, 2009,s.24 

[2] Allison, Graham. "The Thucydides Trap: Are the U.S. and China Headed for War?." The Atlantic, September 24, 2015.

[3] Hao, Qi, The Significance of Xi Jinping’s US Visit, http://thediplomat.com/2015/09/the-significance-of-xi-jinpings-u-s-visit/,(Erişim tarihi:24.10.2015).

 [4] Xi Jinping, Full text of Xi Jinping's speech on China-U.S. relations in Seattle, http://news.xinhuanet.com/english/2015-09/24/c_134653326.htm,(Erişim tarihi:02.11.2015).

[5] Huang, Joyce, Will the US-China Cybersecurity Pact Work?, http://www.voanews.com/content/will-the-us-china-cybersecurity-pact-work/2983685.html, (Erişim tarihi:29.10.2015)

 
  "Asya-Pasifik Bölgesinde Deniz Yollarının Artan Önemi ve Güney Çin Denizinde Vietnam - Çin Gerginliği"   20.03.2012
  "ASEAN Bölgesel Forumu Toplantısı ve Güneydoğu Asya'da Yeniden "Pax-Americana Sendromu"   2012-03-20
  "Bangladeş'de Anayasa Tartışmalarının Gölgesinde Siyasi Kriz   2012-03-20
  "Güney Çin Denizinde Yükselen Kriz Bağlamında Asya Pasifik Bölgesinin Güvenliği"   2012-03-20
  "Güney Kore- Hindistan Nükleer İşbirliği ve Nükleer Enerji İkilemi"   2012-03-20
  "Çin - Pakistan İlişkilerinde Gwadar Limanı ve Bölgesel Gelişmelere Etkileri"   2012-03-20
  "Hindistan Donanması Doğu Komutanlığı'nın Etkinliğini Artırıyor"   2012-03-20
  "Japonya Nükleer Enerjiden Vazgeçmiyor"   2012-03-20
  "ÇHC XXI Yüzyılın Süper Gücü Olacak"   2012-04-04
  "Obama -Dalay Lama Görüşmesinin ABD - Çin - Hindistan İlişkilerine Olası Etkisi"   22.03.2012
 
Ana Sayfa Hakkımızda Haberler Analizler Röportajlar Projeler Duyurular Raporlar Makaleler Yasal Uyarı İletişim
  Soft&Design N.ROGLU